Hoe kom je erachter of het vak van leerkracht iets voor jou is? Heel simpel: door zélf een paar keer voor de klas te staan. Dat is het idee achter het PO-VO-project op Porteum in Lelystad. Bovenbouwleerlingen van havo en vwo geven daarbij lessen Engels en wiskunde aan leerlingen in groep 6, 7 en 8 van basisscholen in de stad. “Hierdoor weet ik nog zekerder dat ik later juf wil worden,” zegt Lindsy, die meedoet aan het project.
Initiatiefnemer van het project is Alisar Baroud, docent Engels. Zij lanceerde het idee enkele jaren geleden op de voormalige scholengemeenschap De Rietlanden. Toen deze school in 2021 samen met twee andere vo-scholen opging in Porteum, kreeg Alisar de kans om het project verder uit te werken. Inmiddels is het uitgegroeid tot een vast onderdeel binnen de school.
Zelf lessen ontwikkelen en geven
In het project ontwikkelen leerlingen zelf een lessenreeks. Gedurende acht weken geven zij vervolgens één keer per week 30 tot 60 minuten les op een deelnemende basisschool, altijd in twee- of drietallen. Tijdens de voorbereiding leren ze hoe een goede les is opgebouwd. Alisar: “Ik laat zien wat de basis is: een korte introductie, uitleg met voorbeelden, oefenen met opdrachten, kijken of het beklijft en tot slot een evaluatie.”
Door zelf lessen te ontwerpen en te geven, maken leerlingen kennis met de didactische kant van het onderwijs. “Er is geen cijfer aan verbonden,” vertelt Alisar. “Na afloop krijgen ze wel een officieel certificaat dat ze bijvoorbeeld kunnen gebruiken bij het schrijven van een motivatiebrief voor een vervolgopleiding. Dat maakt het project extra waardevol.”
Bloedserieus
“Voor de lessen Engels moeten de leerlingen vier onderdelen behandelen: woordenschat, grammatica, spreekvaardigheid en leesvaardigheid. Verder worden ze grotendeels vrijgelaten in hoe ze de lessen vormgeven. Hun docent is tussentijds beschikbaar om bij te sturen en tips te geven. Alisar: “De meeste leerlingen nemen het project bloedserieus. Op school krijgen ze een blokuur per week om eraan te werken, maar veel van hen besteden er uit eigen motivatie extra tijd aan.”
Samenwerking met basisscholen
Voor het project werkt Porteum samen met verschillende basisscholen in Lelystad. Dit jaar doen onder andere Horizon, De Triangel en De Schakel mee. Twee andere basisscholen staan nog op de wachtlijst. Volgens Alisar reageren basisscholen enthousiast. “Leerkrachten geven vaak aan dat de lessen voor herhaling vatbaar zijn. Ze zien dat de leerlingen het serieus aanpakken en dat de kinderen in de klas gemotiveerd meedoen.” Voor basisschoolleerlingen is het bovendien een leuke manier om alvast kennis te maken met het voortgezet onderwijs.
Karin van der Wal, leerkracht van groep 8 op basisschool Horizon, ziet duidelijk meerwaarde: “Wij zijn enthousiast over het PO-VO-project omdat we zien dat dit alle betrokkenen laat groeien. De leerlingen van Porteum oefenen met didactiek en pedagogiek en de leerlingen van Horizon krijgen op een verfrissende manier Engels aangeboden. Daarbij is het voortgezet onderwijs voor veel van onze leerlingen nog een abstract begrip. We maken daarom ook vaak tijd om vragen te stellen over het vo. Op die manier raken onze leerlingen al wat meer vertrouwd met het vo.”
Groei in zelfvertrouwen
Voor de deelnemende vo-leerlingen is het project vooral een leerzame ervaring. Ze ontwikkelen vaardigheden als plannen, onderzoeken en uitvoeren. Ook hun zelfvertrouwen groeit zichtbaar, merkt Alisar. Zij bezoekt tijdens het project regelmatig een les. “Het is mooi om te zien hoe leerlingen zich ontwikkelen. Ze nemen hun rol serieus en staan vaak met veel enthousiasme voor de klas. Ik zie soms zelfs mijn eigen stijl van lesgeven terug. Zo gebruik ik zelf regelmatig gamification in mijn lessen en dat passen zij ook toe, bijvoorbeeld in een bingo met woorden uit een woordenlijst met een snoepje als prijs.”
Uit reacties van leerlingen blijkt dat het project ook helpt om te ontdekken of het onderwijs bij hen past. Sommigen merken dat ze lesgeven echt leuk vinden, anderen concluderen juist dat het niets voor hen is. “En dat is ook waardevol,” zegt Alisar. “Het project is bedoeld als een soort proefstage waarin leerlingen kunnen ervaren hoe het is om voor de klas te staan, zonder dat er druk op zit.”
Effect op studiekeuze
Het project blijkt ook effect te hebben op studiekeuzes. “Elk jaar kiezen één of twee leerlingen na deelname voor een vervolgopleiding aan de pabo,” vertelt Alisar. “Soms kiezen ze zelfs voor de universitaire pabo, anderen voor een opleiding tot onderwijsassistent.” Ze herinnert zich een leerling uit het eerste jaar van het project. “Zij ging daarna naar de pabo en werkt inmiddels zelf als leerkracht. Dat is natuurlijk prachtig om te zien.”
Mogelijke uitbreiding
Binnen de Onderwijsregio Almere-Lelystad wordt actief gezocht naar manieren om jongeren te enthousiasmeren voor een loopbaan in het onderwijs. Volgens Alisar kan het PO-VO-project daarin een waardevolle rol spelen. “Als meer scholen hiermee aan de slag gaan, kan het nog veel groter worden,” zegt ze. “Het zou mooi zijn als we ervaringen kunnen delen en andere scholen kunnen helpen om een vergelijkbaar project op te zetten.”
Elk jaar kiezen één of twee leerlingen na deelname voor een vervolgopleiding aan de pabo
Door dit project weet ik nog zekerder dat ik juf wil worden
Lindsy De Jaegher (16), leerling 5 havo
Lindsy wil al van jongs af aan juf worden. Volgend jaar wil ze naar de pabo, dus toen ze hoorde over het PO-VO-project besloot ze meteen mee te doen. “Het leek me de perfecte kans om alvast te ervaren hoe het is om voor de klas te staan.”
“Ik geef de lessen samen met mijn vriendin Xantusha, zij zit in 6 vwo. We geven acht weken lang Engelse les aan groep 8 van basisschool Horizon. Extra bijzonder: het is mijn oude basisschool, en de juf van groep 8 was vroeger ook mijn juf. De eerste les vond ik echt spannend, maar doordat ik haar kende stelde dat me wel op mijn gemak.”
“Tijdens de lessen zit zij achter in de klas en laat ze ons eigenlijk heel vrij. Dat is fijn, want daardoor kunnen we veel van onze creativiteit kwijt in de lessen. Zo hebben we binnenkort een les over ‘food’. Dan leggen we op elke tafel een zakje paaseitjes en laten we de leerlingen in het Engels een soort Google-recensie schrijven. Ze mogen sterren inkleuren en opschrijven wat ze van de paaseitjes vinden. Daarna kiezen we een paar leerlingen uit die hun review in het Engels voorlezen.”
“Soms krijgen we heel leuke reacties van de kinderen. Laatst kregen we een briefje dat we pas na de les mochten openen. Er stond in: ‘Jullie zijn echt de leukste juffen die ik ooit heb gehad.’ Een andere leerling gaf ons een keer koeken. Dat soort momenten maken het heel bijzonder.”
“Ik heb door dit project ook iets over mezelf ontdekt. Ik heb adhd en was soms bang dat het werk als leraar misschien te veel prikkels zou geven. Maar in de klas merk ik juist dat mijn energie en creativiteit helpen. Mijn adhd kan eigenlijk een soort superkracht zijn.”
“Voor mij heeft dit project mijn keuze voor de pabo alleen maar sterker gemaakt. Je komt er echt achter hoe het is om voor de klas te staan. En je krijgt ook een certificaat dat goed op je cv staat. Als je twijfelt of het onderwijs iets voor je is, zou ik dit project zeker aanraden. Je leert er veel van en je ontdekt snel of het bij je past.”
Je ontdekt echt hoe het is om voor de klas te staan