Ontdek Speciaal opent deuren én ogen

Onbekend maakt onbemind. Dat geldt nog altijd voor het gespecialiseerd onderwijs, merkt Brigitta Gadella, bestuurder van stichting Almere Speciaal. Daarom openden vijf Almeerse (V)SO-scholen in november hun deuren voor Ontdek Speciaal: een week waarin professionals, studenten, ouders en buurtbewoners van dichtbij konden ervaren hoe waardevol en toekomstgericht dit onderwijs is.

Ruim honderd bezoekers maakten gebruik van de uitnodiging. “Het was bijzonder om te zien hoeveel enthousiasme en nieuwsgierigheid er was,” zegt Brigitta. “En hoe verrijkend het is wanneer mensen écht binnenkijken.” De Week van het Speciaal Onderwijs was een gezamenlijk initiatief van de Almeerse schoolbesturen voor gespecialiseerd onderwijs binnen de Onderwijsregio. Deelnemende scholen waren SO Olivijn, Alexander Roozendaal, Nautilus SO, SO De Bongerd en VSO Aventurijn. Het doel: laten zien wat gespecialiseerd onderwijs betekent voor leerlingen, hun omgeving én de stad Almere.

Een impuls voor het gespecialiseerd onderwijs

Twee jaar geleden waren de personeelstekorten in het gespecialiseerd onderwijs in Almere het hoogst van alle onderwijssectoren. “Daarom besloten we een speciale week te organiseren om ons onderwijs in een nieuw daglicht te plaatsen,” vertelt Brigitta. “Het gespecialiseerd onderwijs is soms nog onbekend, zelfs bij mensen die zelf in het onderwijs werken. Bijna iedereen weet wel dát het er is, maar niet altijd wat de verschillende typen precies inhouden.”

Tijdens Ontdek Speciaal kregen bezoekers een kijkje in de dagelijkse praktijk. Ze woonden lessen bij, volgden workshops, luisterden naar presentaties en namen deel aan speeddates met collega’s. Op meerdere scholen was een belevingscircuit ingericht, waarin bezoekers konden ervaren hoe prikkels, structuur en communicatie werken voor leerlingen met autisme of een taalontwikkelingsstoornis. “Dat heeft enorm geholpen,” aldus Brigitta. “Het gaf inzicht in wat deze scholen doen en waarom dat zo waardevol is.”

Bezoekers kregen inzicht in wat deze scholen doen en waarom dat zo waardevol is

Positieve reacties en nieuwe contacten

De reacties van bezoekers waren zeer positief. “Ze vonden het echt heel erg leuk,” zegt Brigitta. “Vooral het directe contact werd gewaardeerd.” En dat bleef niet zonder resultaat. Meerdere bezoekers bleken daadwerkelijk geïnteresseerd in een functie binnen het gespecialiseerd onderwijs. Sommigen bezochten alle deelnemende scholen om zich goed te oriënteren en gingen daarna in gesprek. Ook meldden zich drie vrijwilligers aan naar aanleiding van de week.

“Voor een eerste editie is dat echt niet verkeerd,” stelt Brigitta. “Mensen waren onder de indruk van de doelgroep en van wat het werk vraagt. In sommige groepen staan drie volwassenen op zes leerlingen. Die intensieve samenwerking, zowel binnen het team als met zorgpartners, is essentieel. Dat is deze week heel zichtbaar geworden.”

Expertise en stevige structuren

Wat Brigitta hoopt dat bezoekers vooral hebben meegenomen? “Dat onze leerlingen een plek verdienen om te leren, vaak in de samenhang van onderwijs en zorg. En dat inclusief onderwijs betekent dat kinderen zo dichtbij mogelijk onderwijs volgen, maar ook dat kinderen met intensieve ondersteuningsbehoeften écht iets vragen. Daarvoor heb je expertise en stevige structuren nodig. Maar ik hoop vooral dat mensen hebben gezien hoe waanzinnig dankbaar dit werk is.”

Ze benadrukt dat werken in het gespecialiseerd onderwijs uitdagend kan zijn, zeker voor startende leerkrachten. “Regulier onderwijs is al intensief als je net van de pabo komt. Gespecialiseerd onderwijs is dat nog meer. Maar je bent hartstikke welkom bij ons. Het is alleen belangrijk dat je goed weet wat het werk inhoudt.”

Werken in het gespecialiseerd onderwijs is waanzinnig dankbaar

Creatieve oplossingen voor werving en behoud

Naast ontmoeting stond de week ook in het teken van werving en behoud van personeel. Leerkrachten van de vijf scholen werden uitgenodigd om ideeën in te dienen voor een prijsvraag. Er kwamen acht plannen binnen. “Dat was echt geweldig,” vertelt Brigitta. “De plannen waren creatief, zorgzaam en soms in teamverband geschreven. Het was waardevol om te horen waarom mensen blijven, wat ze nodig hebben en wat beter kan.”

Alle indieners worden binnenkort uitgenodigd om samen te bekijken welke ideeën kunnen worden meegenomen in toekomstig beleid. Het winnende plan wordt bovendien uitgewerkt voor het gehele gespecialiseerd onderwijs in Almere.

GO Connect: De kracht van ontmoeting

De winnaar was Suzanne Büker van VSO Aventurijn met haar plan GO Connect: De kracht van ontmoeting. Het plan richt zich op persoonlijke verbinding, met elementen als een welkomstbox, meeloopdagen, speeddates, buddies en beloningen. “Sommige onderdelen bestaan al,” zegt Brigitta, “maar Suzanne heeft het heel mooi samengebracht en praktisch uitvoerbaar gemaakt.”

De jury prees het plan als goed uitgewerkt, haalbaar en warm van toon, met slimme aandacht voor binding en behoud. Ook de realistische begroting woog mee in de beoordeling. “Die combinatie gaf de doorslag,” aldus Brigitta.

Voor herhaling vatbaar

De conclusie is duidelijk: Ontdek Speciaal krijgt een vervolg. “Volgend jaar doen we het zeker weer,” zegt Brigitta. “We willen dan nog sterker samenwerken met opleidingen, zodat we meer studenten bereiken.” Tot slot heeft ze een oproep aan professionals die twijfelen: “Ga kijken, loop een dag mee, stel vragen. Want het is echt superleuk om te werken in het gespecialiseerd onderwijs.”